Slimme thermostaat

Niet meer de meterkast in om je meterstanden af te lezen. De binnentemperatuur aanpassen op de buitentemperatuur. Je verwarming op afstand aan- of uitzetten. Op elk moment van de dag inzage in je energieverbruik. Dit kan tegenwoordig allemaal met een slimme thermostaat. Maar wat heb je hieraan? En kan een slimme thermostaat energie besparen?

Wat is een Slimme thermostaat?

Een slimme thermostaat is een apparaat die een huishouden kan helpen om inzicht te bieden in het energieverbruik en het beheersen hiervan. Het apparaat wordt in de meeste gevallen ondersteund door een bijbehorende app, bewegings- en/of lichtdetectors en allerlei andere handige functies die in dit artikel zullen worden besproken. De belangrijkste reden om een slimme thermostaat aan te schaffen is voor consumenten doorgaans de mogelijkheid om de verwarming op afstand bedienen of de functie om de binnentemperatuur aan te passen op de buitentemperatuur. Op die manier zorgt de thermostaat ervoor dat de woning beduidend efficiënter wordt verwarmd.

Een belangrijk verschil met een conventionele thermostaat is het op afstand kunnen regelen van de verwarming in een woning. Slimme thermostaten zijn namelijk niet alleen door middel van een display te bedienen, maar ook via een app of software op je computer. De gebruiker kan middels zo'n app via zowel de smartphone als via een tablet de thermostaat bedienen.

afbeelding Slimme thermostaat
Voorbeelden van slimme thermostaten (afgebeeld zijn Nest, ThermoSmart, Anna, Toon en E.ON EnergieAssistent)

Slimme verwarming

De mogelijkheden van een slimme thermostaat zijn zeer divers en lopen uiteen van het huis op afstand een paar graden warmer of kouder kunnen laten worden, tot het kunnen samenstellen van complete verwarmingsprofielen en -scenario’s. Denk bijvoorbeeld aan vakanties, waarbij je een aangepast verwarmingsprofiel wilt kunnen instellen.

De meeste slimme thermostaten zijn ook nog eens zelflerend. Daarmee wordt bedoeld dat het apparaat jouw leefpatroon onthoudt en de verwarming hierop op afstelt. Uiteraard kan de gebruiker er altijd voor kiezen om op elk moment af te stappen van de gesuggereerde instellingen en handmatig de thermostaat bedienen.

Slimme thermostaten die voorzien zijn van bewegings- of lichtsensoren schakelen de verwarming uit wanneer je niet langer in de ruimte bent. Een aantal modellen zijn zelfs in staat om bewegingen van huisdieren te onderscheiden, hierdoor zal de verwarming niet onnodig vaak aan of uit gaan.

De thermostaat weet waar je bent

Een andere functie welke op een aantal slimme thermostaten aanwezig is is de zogenaamde geo-fencing. Geo-fencing houdt in dat je thermostaat via internet in verbinding staat met jouw smartphone of tablet. Door middel van deze verbinding weet de thermostaat wanneer je in de buurt bent en zal deze informatie gebruiken om de verwarming in te regelen. Tenslotte zijn er ook slimme thermostaten die de mogelijkheid hebben om een koppeling met de verlichting en rookmelders in het huis te maken. Op die manier kun je ook deze apparaten via hetzelfde bedieningspaneel eenvoudig (op afstand) beheren. Ook is het op deze wijze mogelijk verlichting automatisch aan of uit te laten gaan afhankelijk van de activiteit in bepaalde ruimtes, wanneer je installatie dit ondersteunt.

Verschil met een slimme meter

De slimme meter is iets anders dan een slimme thermostaat. Een slimme energiemeter wordt door de stroomleveranciers en netbeheerders gebruikt om energieverbruik in het huishouden te meten. Een slimme thermostaat is enkel toegankelijk voor de gebruiker. De slimme meter vervangt de traditionele, gewone energiemeter. De gas en electra standen worden door de slimme meter automatisch aan deze partijen doorgegeven en hoeft dus niet meer jaarlijks door de eigenaar van een woning te worden gedaan. Daarnaast hebben zowel elektriciteit als gas ieder een aparte slimme meter nodig hebben om het verbruik te meten. Een slimme thermostaat doet dit gecombineerd in één apparaat.

Elke woning een slimme meter

Eind 2020 moeten alle huishoudens in Nederland worden voorzien van een slimme meter van de netwerkbeheerder of energieleverancier. Wanneer iemand aan de beurt is voor aansluiting wordt bepaald door de netwerkbeheerder zelf. Dze zal dan ook tijdig contact opnemen met de bewoners om de aansluiting aan te kondigen. Op de website van je energieleverancier kan je zien wanneer de aansluitingen zijn ingepland.

afbeelding Slimme thermostaat
De slimme energiemeter moet vanaf 2020 in ieder Nederlands huishouden aanwezig zijn

Eenmaal aangesloten zal de slimme meter op vaste momenten worden uitgelezen door de leverancier of netbeheerder. Het aflezen gebeurt één keer per jaar voor het opmaken van de jaarafrekening en zes maal voor het opmeten van het verbruik. Ook zal de leverancier een meting verrichten bij een verhuizing of zodra iemand besluit om over te stappen naar een andere leverancier.

Het voordeel van een slimme meter is dat de consument niet meer zelf de meterstanden hoeft door te geven. Er is echter ook een optie om het uitlezen op afstand uit te laten zetten of zelfs de plaatsing van een slimme meter te weigeren. Het weigeren van de plaatsing of het uitzetten van het uitlezen op afstand kan geregeld worden via de netbeheerder. Mocht je op een later moment toch besluiten om het uitlezen aan te willen zetten, dan kan de netwerkbeheerder hiervoor kosten in rekening brengen. Dit geldt ook voor de plaatsing van een slimme meter.

Energie besparen met een slimme thermostaat

Met de hierboven beschreven mogelijkheden van een slimme thermostaat kun je potentieel meer energie besparen. Toepassingen zoals de verlichting en de verwarming kun je dankzij de in te stellen profielen en het kunnen bedienen op afstand gemakkelijk beheersen. Hiermee is het apparaat een interessante oplossing voor mensen die energie willen besparen en daarbij hun leefomgeving op een confortabele manier willen kunnen beheersen. Je moet een slimme thermostaat dan ook voornamelijk zien als hulpmiddel bij het besparen van energie.

In de media of reclames worden soms besparingen van wel 20% genoemd in relatie tot het gebruik van slimme thermostaten of energiemanagers. Voor de meeste mensen is dit bijna niet haalbaar. Gas of stroom besparen gaat niet vanzelf wanneer je een slimme thermostaat aanschaft. Je zult hiervoor bewust(er) met je stroomverbruik om moeten gaan en een beetje je best moeten doen.

Enkel wanneer je je thermostaat precies instelt en bovendien je verbruik regelmatig bijhoudt middels de app of software op je computer kun je in potentie de gas- en stroomrekening verminderen. Een alleenstaande met een onregelmatig ritme die altijd vergeet zijn of haar verwarming uit te zetten kan zo toch veel besparen. De moderne thermostaten hebben doorgaans allemaal zelflerend vermogen, daardoor kunnen deze zich aanpassen aan de levenstijl van de eigenaar. Samen met het op afstand kunnen bedienen van de verwarming maakt dit het besparen op energiekosten dus in ieder geval een stuk makkelijker.

Welke soorten slimme thermostaten zijn er?

De consument heeft de keuze uit meerdere soorten slimme thermostaten. De meeste zijn producten van een specifieke energieleverancier en kunnen in een combinatie met een energiecontract worden verkregen. De bekendste slimme thermostaten zijn de Nest (Essent), ThermoSmart, Anna (Nederlandse Energie Maatschappij), Toon (Eneco) en EnergieAssistent (E.ON). Al deze apparaten verschillen weinig qua werking en functies, waardoor het grootste verschil hem in de prijs zit.

Kosten slimme thermostaten

Aangezien de meeste thermostaten worden afgeleverd in combinatie met een contact met de energieleverancier kan het vergelijken van prijzen lastig zijn. Bij Toon en Anna betaal je daarnaast elke maand abonnementskosten. Om een goede vergelijking te kunnen maken kun je dus het beste de kosten uitrekenen voor een periode van bijvoorbeeld 5 jaar.

Van belang om rekening mee te houden is het feit dat je bij de aanschaf van veel slimme thermostaten vast kan zitten aan energiecontract van meerdere jaren. Dit is het geval bij de veel aanbiedingen die je tegenwoordig ziet bij energiemaatschappijen. Gedurende de duur van dit contract kun je dus niet overstappen of gebruik maken van jaarlijkse overstapaanbiedingen. Per saldo kan dit er voor zorgen dat je over een langere periode misschien duurder uit bent qua energiekosten. Wil je dus flexibel willen blijven en geen langdurig contract afnemen dan is het wellicht verstandig om een losse slimme thermostaat aan te schaffen, buiten een leverancier om. Overigens is het zo dat op moment van schrijven we een groei zien in aanbieders die een flexibele contractduur aanbieden i.s.m. een slimme thermostaat.